Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze

POSTANOWIENIE

Dnia 14 grudnia 2022 r.

Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący SSR Marek Dziwiński

Protokolant: Joanna Pulkowska

po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. w Kamiennej Górze na rozprawie

sprawy z wniosku S. W. (1), E. W.

przy udziale Gminy M.

o zasiedzenie

postanawia:

I ustalić, że wnioskodawcy S. W. (1) i E. W. nabyli przez zasiedzenie do majątku wspólnego małżonków z dniem 01.10.2005 r. następujące nieruchomości:

a)  grunt o powierzchni 0,0865 ha wraz z częściami składowymi położony w W. gmina M., będący częścią działki numer (...), która stanowi nieruchomość opisaną w księdze wieczystej (...), który w opinii biegłego mgr inż. J. B. na mapie z projektem stanowiących załącznik nr 3 do opinii oznaczony jest kolorem niebieskim i jako działka (...) (k. 98 i 99),

b)  grunt o powierzchni 0,0543 ha wraz z częściami składowymi położony w W. gmina M., będący częścią działki numer (...), która stanowi nieruchomość opisaną w księdze wieczystej (...), który w opinii biegłego mgr inż. J. B. na mapie z projektem stanowiących załącznik nr 4 do opinii oznaczony jest kolorem niebieskim i jako działka (...) (k. 101 i 102),

II ustalić, że wnioskodawcy S. W. (1) i E. W. i uczestnik ponoszą koszty postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie;

III nakazać wnioskodawcom S. W. (1) i E. W., aby uiścili solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwotę 3.591,31 zł tytułem zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Sygnatura akt I Ns 418/21

Uzasadnienie postanowienia

z dnia 14 grudnia 2022 r.

Wnioskodawcy S. W. (1) i E. W. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie z dniem 01 października 2005 r. własności nieruchomości gruntowych w postaci części działki o numerze ewidencyjnym (...) położonej w Gminie M., obręb ewidencyjny (...), W., dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz części działki o numerze ewidencyjnym (...), położonej w Gminie M., obręb ewidencyjny (...), W., dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), o łącznej powierzchni dla obu działek (...) ha. Grunty te pozostawały częściami nieruchomości będących własnością Gminy M.. Wnioskodawcy wnieśli także o zasądzenie na ich rzecz od uczestnika postępowania Gminy M. kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów z tytułu zastępstwa procesowego.

Na uzasadnienie swojego żądania wnioskodawcy wskazali, że na mocy umowy darowizny z dnia 21 czerwca 2001 r. stali się współwłaścicielami lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w budynku mieszkalnym oznaczonym nr (...) w miejscowości W. (poprzednio C.), w gminie M., dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr KW (...). Poprzednikiem prawnym wnioskodawców była G. W. (1) (matka wnioskodawcy S. W. (1)), która posiadała ww. lokal mieszkalny najpierw w ramach umowy najmu od co najmniej początku 1963 r., a następnie jako jego właścicielka na mocy umowy sprzedaży zawartej z Gminą M. w dniu 21 czerwca 2001 r. Początkowo to rodzice wnioskodawcy, jako jego poprzednicy prawni, stali się samoistnymi posiadaczami gruntów stanowiących części działki o nr (...). Począwszy od roku 1963 wznosili na nich kolejne zabudowania i pomieszczenia gospodarcze, hodowali i wypasali zwierzęta domowe, a także sadzili drzewa oraz krzewy owocowe i uprawiali warzywa. Przedmiotowe grunty w chwili obecnej są nadal wykorzystywane w ten sposób przez wnioskodawców jako następców prawnych, którzy nie tylko je użytkują, lecz dbają też o ich należyte utrzymanie i zagospodarowanie.

W odpowiedzi na wniosek Gmina M. przyznała, że jako uczestnik nie sprzeciwia się wnioskowi, o ile wnioskodawcy wykażą w toku postępowania nieprzerwane samoistne posiadanie zawnioskowanych nieruchomości przez okres 30 lat oraz posiadanie mające charakter właścicielski przez poprzedników prawnych wnioskodawców począwszy od roku 1963. Jednocześnie wniosła o orzeczenie, że każdy z uczestników postępowania ponosi jego koszty stosownie do swojego udziału w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Rodzice wnioskodawcy S. W. (1), tj. G. W. (1) i S. W. (1), zamieszkali w lokalu mieszkalnym nr (...), znajdującym się w budynku oznaczonym nr (...) w C. (obecnie w W.). Najemcą wyżej wymienionego lokalu mieszkalnego była od początku 1963 r. G. W., która wspólnie z mężem, S. W. (1), w latach 60-tych budowała oraz rozbudowywała zabudowania oraz pomieszczenia gospodarcze na położonych w pobliżu gruntach, tj. na częściach działek o nr ewidencyjny (...)i (...), położonych w Gminie M. i stanowiących przedmiot własności tej gminy. Rodzice wnioskodawcy hodowali oraz wypasali tam również zwierzęta domowe (kury, kaczki, gęsi, świnie i króliki), sadzili drzewa, krzewy owocowe, kwiaty, ziemniaki i inne warzywa. Po zamieszkaniu w latach 70 dwudziestego wieku wspólnie z rodzicami S. W. (1) także wnioskodawcy pomagali w gospodarowaniu na tych gruntach.

Dowód: dowód osobisty G. W. (1) z potwierdzeniem zameldowania, k. 14-16,

odpis skróconego aktu urodzenia S. W. (1), k. 17,

wyciąg z księgi wieczystej nr (...), k. 26-27,

wyciąg z księgi wieczystej nr (...), k. 28-29,

zeznania wnioskodawców S. W. (1) i E. W., k. 80v,

zeznania świadka S. K., k. 78-78v,

zeznania świadka M. P., k. 78v,

zeznania świadka J. S., k. 78v-79.

Na mocy umowy sprzedaży z dnia 21 czerwca 2001 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego, G. W. (1) nabyła od Gminy M. na własność odrębny lokal mieszkalny o numerze (...), wchodzący w skład budynku mieszkalnego oznaczonego nr (...), położonego na nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym (...) w miejscowości C. (obecnie W.).

Dowód: umowa sprzedaży z dnia 21 czerwca 2001 r., sporządzona w formie aktu notarialnego rep. (...), k. 8-10.

Na podstawie umowy darowizny z dnia 21 czerwca 2001 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego, G. W. (1) darowała swojemu synowi S. W. (2) oraz synowej E. W. prawo własności do odrębnego lokalu mieszkalnego nr (...), wraz z przynależnym do niego udziałem we współwłasności wspólnych elementów budynku i działki gruntu nr (...). Przedmiot darowizny wszedł do majątku wspólnego małżonków, S. W. (1) i E. W., którzy ustanowili na rzecz darczyńcy w osobie G. W. (1) służebność osobistą mieszkania, polegająca na udzieleniu jej dożywotniego prawa do zamieszkiwania w jednym pokoju wraz z dostępem do wszystkich wspólnych pomieszczeń darowanego przez nią lokalu.

Dowód: umowa darowizny z dnia 21 czerwca 2001 r., sporządzona w formie aktu notarialnego rep. (...), k. 11-13,

odpis skróconego aktu zawarcia związku małżeńskiego między S. W. (1) a E. W., k. 19.

Po tym fakcie wnioskodawcy nadal użytkowali zajmowane grunty. Łącząc prawo do lokalu z możliwością korzystania z części działek o nr ewidencyjnych (...)i (...) S. W. (1) oraz E. W. traktowali je jak swoją własność, tak jak to czynili wcześniej rodzice wnioskodawcy. Aż do chwili obecnej wnioskodawcy czynią nieprzerwane starania, aby utrzymać ww. grunty w należytym stanie zarówno wizualnym, jak i technicznym.

W terenie widoczne są ślady gospodarowania przez wnioskodawców i rodziców S. W. (1) częściami działek nr (...). Na działce nr (...) był to grunt o powierzchni 0,0865 ha. Z kolei działkę (...) użytkowali wnioskodawcy, a wcześniej rodzice S. W. (1), na powierzchni 0, 0543 ha.

Dowód: zeznania wnioskodawców S. W. (1) i E. W., k. 80v,

zeznania świadka S. K., k. 78-78v,

zeznania świadka M. P., k. 78v,

zeznania świadka J. S., k. 78v-79,

zeznania świadka M. S. (1), k. 79,

zeznania świadka M. S. (2), k. 79-79v,

zeznania świadka G. W. (2), k. 79v,

zeznania świadka K. W., k. 80,

oświadczenia świadków załączone do wniosku, k. 20-25,

dokumentacja fotograficzna załączona do wniosku 30-37,

zaświadczenie nr 424/12 z dnia 16 listopada 2012 r., k. 7.

opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji J. B. z dnia 26 lipca 2022 r. w sprawie o zasiedzenie, k. 85-107.

Sąd zważył co następuje:

Zgromadzone dowody w postaci dokumentów nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i w sposób niewątpliwy potwierdzały fakty w nich wskazane. Nieocenione okazały się przede wszystkim zeznania świadków i samych wnioskodawców oraz wnioski wynikające ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji J. B., w oparciu o którą ustalono dokładne granice gruntów, które znajdowały się w posiadaniu wnioskodawców.

Matka wnioskodawcy była wspólnie z mężem najemczynią lokalu mieszkalnego nr (...), mieszczącego się w budynku mieszkalnym pod nr (...) w W. (poprzednio C.), a następnie, wskutek zawartej z Gminą M. umowy sprzedaży stała się właścicielką owego lokalu, który następnie darowała swojemu synowi S. W. (2) oraz synowej E. W..

W toku postępowanie stało się zupełnie jasnym, że to rodzice wnioskodawcy zajęli grunty – podobnie jak inni lokatorzy - w sąsiedztwie zajmowanego budynku i od 1963 roku nieprzerwanie korzystali z nich wypasając i hodując na nich zwierzęta domowe, a także utrzymywali ten teren w należytym porządku. Następnie to wnioskodawcy, jako następcy prawni poprzednich posiadaczy owych gruntów, kontynuowali przedsięwzięcia i prace prowadzone na przestrzeni lat na tych ziemiach. Wznoszono kolejne zabudowania gospodarcze w celu hodowli i wypasu zwierząt domowych takich jak kury, świnie, kaczki, gęsi czy króliki. Uprawiano warzywa takie jak ziemniaki czy sadzono drzewa i krzewy owocowe. Wnioskodawcy w dalszym ciągu podejmują te działania na zajmowanym przez siebie gruncie, a dodatkowo wykorzystują go w również celach rekreacyjnych.

Taki stan zajmowania gruntów opisanych we wniosku wynikał z zeznań wnioskodawców, z którymi spójne pozostawały zeznania świadków, tj. S. K., M. P., J. S., M. S. (1), M. S. (2), G. W. (2) i K. W.. Zarówno wnioskodawcy, jak i świadkowie potwierdzili, że najpierw to rodzice wnioskodawcy, następnie zaś sam wnioskodawca wraz z małżonką zajmowali nieprzerwanie grunty, o które toczy się postępowanie.. Co istotne sam uczestnik postępowania, czyli Gmina M., nie zaprzeczył wskazanym powyżej okolicznościom podawanym przez wnioskodawców. Wszystko to pozwalało na przyjęcie, że zarówno wnioskodawcy, jak i wcześniej rodzice S. W. (3), wykonywali faktyczne władztwo na gruntach obejmujących część działek (...). Z zeznań złożonych przez wnioskodawcę S. W. (1) wynikało, że podówczas, tj. w czasie gdy jego rodzice zajmowali owe grunty, na porządku dziennym stosowano działania mające na celu grodzenie, a następnie uprawę terenów pozostających w bliskim sąsiedztwie zamieszkiwanej nieruchomości bez roztrząsania kwestii ewentualnego władztwa gminy rozciągającego się na pobliskie tereny.

Przy ocenie znamion posiadania samoistnego (którego występowanie jest przesłanką konieczną do stwierdzenia zasiedzenia) należy mieć na uwadze definicję tego posiadania zawartą w art. 336 k.c. Wedle utrwalonych poglądów doktryny i orzecznictwa konieczne jest tu stwierdzenie występowania dwóch elementów: fizycznego i psychicznego (odpowiadających j pojęciom corpus oraz animus). Pierwszy z tych elementów charakteryzuje się efektywnym, w sensie gospodarczym, korzystaniem z rzeczy lub co najmniej istnienia stanu faktycznego stwarzającego możność takiego korzystania. Drugi natomiast odwołuje się do pewnego przeżycia psychicznego władającego rzeczą, które jest niczym innym jak wolą władania "jak właściciel", które jednak musi być uzewnętrznione poprzez obiektywnie dostrzegalne przejawy zachowania. Wola posiadania "jak właściciel", a więc traktowania siebie jak właściciela, jest zasadniczym elementem posiadania prowadzącego do zasiedzenia. Posiadanie właścicielskie charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony ( postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 1986 r., III CRN 60/86 , OSNCP 9/87, poz. 138). Konieczne jest zatem wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Ważne jest jednak to, że aby mówić o posiadaniu samoistnym, wnioskujący o zasiedzenie musi w sposób ciągły znajdować się w sytuacji pozwalającej na dokonywanie czynności, których mógłby dokonywać właściciel. Takie okoliczności wystąpiły po stronie wnioskodawców.

W tym miejscu należało przywołać regulację art. 176 k.c., gdzie zgodnie
z § 1 tego przepisu, jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. W 1963 r., w niedalekim odstępie czasu od momentu zamieszkania w lokalu, będącym obecnie własnością wnioskodawców, rodzice wnioskodawcy zajęli grunty, o które toczy się niniejsze postępowanie. Za życia rodziców, a także później, wnioskodawcy również zaczęli troszczyć się o te grunty i podejmować czynności typowo właścicielskie. Niewątpliwie zatem w czasie trwania biegu zasiedzenia nastąpiło w tym wypadku przeniesienie posiadania wyżej wskazanych gruntów na rzecz syna i synowej od poprzednich posiadaczy gruntu. Zarówno jedni, jak i drudzy wykonywali w stosunku do tych gruntów swoje czynności właścicielskie w sposób nieprzerwany, manifestując je w ramach podejmowania określonych czynności faktycznych. Wnioskodawcy między innymi uprawiali tę ziemię, a także dbali o jej stan techniczny i estetyczny. Ich posiadanie, biorąc pod uwagę okres posiadania ich poprzedników, nie zostało przerwane w okresie koniecznym do nabycia własności gruntów przez zasiedzenie.

Według art. 172 k.c. posiadacz samoistny nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność nieruchomości, jeżeli posiada nieruchomość od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał, posiadanie w złej wierze. W przypadku złej wiary wymagany jest okres trzydziestu lat posiadania samoistnego (art. 172 § 2 k.p.c.). W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają regulacje zawarte w noweli do Kodeksu cywilnego z 28 lipca 1990 roku, która weszła w życie 1 października 1990 roku. Według tych regulacji od dnia 1 października 1990 r. zasiedzenie nieruchomości państwowych jest dopuszczalne bez żadnych ograniczeń. Jeżeli przed wejściem w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę. Jak trafnie wskazywali wnioskodawcy okres samoistnego posiadania nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców jak i przez nich samych wynosił przed 1 października 1990 r ponad 15 lat, tak więc do zasiedzenia przedmiotowych nieruchomości doszło z dniem 1 października 2005 r., a wnioskodawcy nabyli własność tych nieruchomości na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.

Z uwagi na posiadanie i wykonywanie uprawnień właścicielskich przez wnioskodawców tylko w stosunku do części działek o nr ewidencyjnych (...) powstał problem określenia dokładnych granic gruntów, których własność nabyli wnioskodawcy poprzez ich zasiedzenie. W związku z tym przychylono się do wniosku o dopuszczenie w sprawie opinii biegłego z zakresu geodezji na okoliczność określenia granic gruntu, znajdującego się w posiadaniu wnioskodawców w zakresie części nieruchomości opisanych księgami wieczystymi o nr (...).

Sąd uznał opinię sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu geodezji J. B. za wartościowe źródło dowodowe. Wnioski w niej sformułowane były jasne i wewnętrznie spójne oraz odpowiadały zakresowi powierzonych biegłemu czynności, a przy tym wynikały z analizy dotychczas zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz z działań podjętych przez samego biegłego. W tym miejscu należy dodać, że strony nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń względem treści opinii, co stanowiło dodatkowe potwierdzenie rzetelności oraz profesjonalizmu, z jakim biegły podszedł do postawionego przed nim zadania.

Z opinii wynikało bowiem, że na częściach gruntu zajmowanych przez wnioskodawców widoczne są trwałe ślady posiadania. Po dokonaniu wszelkich wymaganych czynności formalnych oraz pomiarów terenowych biegły sporządził projekty zasiedzenia części działek nr (...) w sposób następujący: działkę nr (...) o powierzchni 0,4188 ha podzielono na działkę nr (...) o powierzchni 0,0865 ha (obszar gruntu, którego zasiedzenia domagali się wnioskodawcy) oraz na działkę nr (...) o powierzchni 0,3323 ha (własność Gminy M.), zaś działkę nr (...) o powierzchni 0,1837 ha – na działkę nr (...) o powierzchni 0,0543 ha (obszar gruntu, którego zasiedzenia domagali się wnioskodawcy) oraz na działkę nr (...) o powierzchni 0,1294 ha (własność Gminy M.). Wydzielone działki o nr (...), opisane przez biegłego na uwierzytelnionych mapach i oznaczone kolorystycznie (odpowiednio na k. 98-99 i 101-102) stanowiły główny materiał dowodowy w zakresie ustalenia granicy gruntów, które ostatecznie zasiedzieli wnioskodawcy.

Z powyższych przyczyn należało stwierdzić, że wnioskodawcy S. W. (1) i E. W. nabyli w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej przez zasiedzenie z dniem 01 października 2005 r. następujące nieruchomości:

-

grunt o powierzchni 0,0865 ha wraz z częściami składowymi położony w W., w gminie M., będący częścią działki numer (...), która stanowi nieruchomość opisaną w księdze wieczystej nr (...), który w opinii biegłego mgr. inż. J. B. na mapie z projektem stanowiących załącznik nr 3 do opinii oznaczony jest kolorem niebieskim i jako działka (...) (k. 98 i 99),

-

grunt o powierzchni 0,0543 ha wraz z częściami składowymi położony w W., w gminie M., będący częścią działki numer (...), która stanowi nieruchomość opisaną w księdze wieczystej nr (...), który w opinii biegłego mgr. inż. J. B. na mapie z projektem stanowiących załącznik nr 4 do opinii oznaczony jest kolorem niebieskim i jako działka (...) (k. 101 i 102).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 172 i 176 w zw. z art. 336 i 112 k.c. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Orzeczenie o kosztach wydano zgodnie z zasadą ogólną ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym. Zgodnie bowiem z przepisem art. 520 § 1 k.p.c. każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

W związku z tymczasowym wyłożeniem przez Skarb Państwa środków na wynagrodzenie dla biegłego, których nie wypłacono z uiszczonej przez wnioskodawców zaliczki z uwagi na jej przekroczenie, nakazano wnioskodawcom, aby uiścili solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwotę 3.591,35 zł, którą wyliczono w sposób następujący: przyznane biegłemu wynagrodzenie odpowiadało kwocie 5.591,35 zł (k. 113), wypłacono całą kwotę zaliczki uiszczonej przez wnioskodawców w kwocie 2.000,00 zł (k. 127) oraz wyłożono tymczasowo ze środków Skarbu Państwa różnicę między tymi kwotami, tj. 3.591,35 zł (k. 128).